Experiment Vroegsignalering WGS1

Publicatiedatum 06-02-2026

Op deze pagina vindt u informatie over het algoritme ‘Experiment Vroegsignalering WGS1’. Het algoritme geeft uitvoering aan de ministeriële regeling van 15 mei 2025, nr. 2025-0000101692. Deze ministeriële regeling is opgesteld onder de Wet gemeentelijke schuldhulpverlening (Wgs) in verband met een gezamenlijk experiment van de Belastingdienst, Dienst Toeslagen en 10 gemeenten om mensen met een betalingsachterstand eerder in beeld te krijgen en te helpen. Met dit algoritme worden mensen geselecteerd over wie de zorg bestaat dat hun betalingsachterstand zich mogelijk kan ontwikkelen tot een problematische schuld. 

Situatie, doel en algemene omschrijving 

• De Belastingdienst en Dienst Toeslagen werken samen met 10 gemeenten om mensen met een betalingsachterstand en mogelijk (dreigende) problematische schuld eerder in beeld te krijgen en te helpen om te voorkomen dat de betalingsachterstand verder oploopt. Het is een experiment voor de duur van 2 jaar. 
• Het algoritme voor het Experiment Vroegsignalering WGS1 zorgt voor de selectie van mensen met een betalingsachterstand vanaf een bepaald bedrag nadat een aanmaning is verstuurd. Zij wonen in één van de 10 deelnemende gemeenten. Deze mensen krijgen eerst hulp aangeboden door de Belastingdienst of Dienst Toeslagen en als dat hulpaanbod geen effect heeft, kunnen de gegevens van deze mensen worden gedeeld met hun gemeente voor verdere hulpverlening. 
• Het experiment betreft het delen van informatie (onder voorwaarden) op basis van de Wgs. Het doel van het experiment is om burgers met (dreigende) problematische schulden te bereiken die eerder niet in beeld waren bij de gemeente en een hulpaanbod te doen. Met het experiment wordt onderzocht of signalen van betalingsachterstanden een goede indicatie vormen voor (dreigende) problematische schulden.
• Voor de uitvoering van het experiment wordt het algoritme Experiment Vroegsignalering WGS1 gebruikt om de juiste selecties te maken van betalingsachterstanden die voldoen aan de criteria. Gemeenten hebben een maximum aantal signalen dat zij kunnen verwerken, daarom vindt een random selectie plaats in de eindfase van het algoritme.
• Het algoritme selecteert betalingsachterstanden die voldoen aan de criteria die in de ministeriële regeling zijn opgesteld waaronder: de burger woont in één van de 10 deelnemende gemeenten, het gaat bij belastingen om de middelen omzetbelasting, loonheffing en inkomstenbelasting. Het drempelbedrag bij belastingen betreft 600 euro en bij toeslagen om terugbetalingen van alle toeslagsoorten (huurtoeslag, kinderopvangtoeslag, kindgebonden budget en zorgtoeslag). Het drempelbedrag bij toeslagen betreft 500 euro. Er is een aanmaning verstuurd en er is geen betalingsregeling. Burgers die bij de gemeente zijn geregistreerd vanwege een lopend schuldhulpverleningstraject en waarvan deze informatie bij de Belastingdienst bekend is, worden niet in het experiment meegenomen. Ook burgers waar geen telefoonnummer van bekend is worden uitgezonderd. Burgers die nog in het beoordelingstraject voor de afhandeling van de hersteloperatie van de kinderopvangtoeslagaffaire zitten, worden ook niet geselecteerd in dit experiment.
• De burgers ontvangen na de selectie eerst een brief met informatie vanuit de Belastingdienst of Dienst Toeslagen en worden telefonisch benaderd met een hulpaanbod. Voordat gegevens worden verstrekt aan de gemeente, vindt met gebruikmaking van het algoritme een controle plaats op de criteria. Betalingsachterstanden die niet meer voldoen aan de criteria worden uit de selectie gehaald. Het betreft dan bijvoorbeeld of iemand inmiddels verhuisd is of inmiddels betaald heeft of een betalingsregeling heeft afgesproken. Ook wordt gecontroleerd of iemand door middel van een opt-out-formulier heeft aangegeven dat geen gegevens mogen worden gedeeld met de gemeente, of dat iemand bij de outbound belactie heeft aangegeven niet mee te willen doen. In deze situaties worden in het kader van het experiment geen gegevens verstrekt aan de gemeente.
• Het algoritme betreft de uitvoering van de ministeriële regeling die voor dit experiment is opgesteld onder de Wgs.

Voordelen gebruik algoritme

Dit algoritme is noodzakelijk om dit experiment goed uit te kunnen voeren. Zo kunnen doelgericht de juiste burgers worden geselecteerd.

Het Experiment Vroegsignalering WGS1 is belangrijk voor burgers en ondernemers (natuurlijke personen) omdat met een tijdig hulpaanbod mogelijk (dreigende) problematische schulden opgelost kunnen worden en schuldhulpverlening voorkomen kan worden. 

Gegevens, gegevensverwerking en controle

De volgende gegevens worden ingevoerd in het algoritme:

Gebruikte gegevens	Bron
Gemeente: om te bepalen of iemand woonachtig is in 1 van de 10 deelnemende gemeenten.	Basisregistratie Personen (BRP)
De hoogte van de betalingsachterstand van het vroegsignaal van belastingen of toeslagen: middel, bedrag en status.	Belastingdienst
Opt-out registratie waarbij iemand heeft doorgegeven niet te willen dat zijn gegevens worden gedeeld met de gemeenten.	Belastingdienst
Beschikbaarheid van een telefoonnummer.	Belastingdienst en Dienst Toeslagen

De volgende persoonsgegevens worden verstrekt aan de gemeente waar de burger woont (tenzij de burger heeft aangegeven dit niet te willen):

• a. de naam van de burger
• b. het burgerservicenummer
• c. de geboortedatum van de burger
• d. contactgegevens bestaande uit het telefoonnummer en het adres van de burger
• e.belastingmiddel of toeslagsoort en de hoogte van de betalingsachterstand

Wettelijke basis

De gegevens in de vorige paragraaf worden voor het doel van het algoritme verwerkt om de volgende wetten uit te voeren:

Toepasselijke wet en URL

Ministeriële regeling onder de wet gemeentelijke schuldhulpverlening van SZW.  Uit artikel 2.5 van de MR volgt de wettelijke verplichting (artikel 6 lid 1 sub f AVG) voor de Belastingdienst en Dienst Toeslagen om de gegevens te verstrekken. De gemeente ontvangt de gegevens voor de uitvoering van artikel 3 lid 1 sub b van de Wet gemeentelijke schuldhulpverlening.

Type algoritme

Het algoritme bestaat uit selectieregels die inhoudsdeskundigen hebben opgesteld op basis van wet- en regelgeving en expertise.

Het algoritme beoordeelt op basis van de selectieregels of de betalingsachterstand in de selectie wordt meegenomen of niet. Het algoritme is niet zelflerend. Dat betekent dat het algoritme zichzelf niet ontwikkelt tijdens het gebruik ervan.

Controle

Het algoritme is door medewerkers van de Belastingdienst ontwikkeld en wordt ook intern onderhouden. 

De selectieregels worden periodiek beoordeeld en zo nodig bijgesteld om te blijven voldoen aan wet- en regelgeving. 

Privacy en AVG

Het gebruik van de gegevens dient te worden getoetst aan de Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG). Door het toetsen van persoonsgegevens komen eventuele privacyrisico's in beeld en kunnen passende maatregelen genomen worden. 

De AVG schrijft voor dat er niet meer gegevens gebruikt mogen worden dan noodzakelijk is. Dat heet dataminimalisatie. De Belastingdienst onderzoekt regelmatig of de gebruikte gegevens nog nodig zijn en dus gebruikt mogen worden. 

Gebruik bijzondere persoonsgegevens

Er worden geen bijzondere persoonsgegevens gebruikt in het kader van artikel 9 AVG.

Gelijkheid en non-discriminatie

Het algoritme wordt beoordeeld in lijn met toepasselijke non-discriminatiebeginselen voor directe en indirecte discriminatie. Door zo min mogelijk persoonsgegevens te verwerken, wordt het risico op directe discriminatie verkleind. Medewerkers die betrokken zijn bij de ontwikkeling en het beheer van de algoritmen krijgen training over gegevensbescherming en vooroordelen. 

Waarborgen

De Algemene wet bestuursrecht (Awb) vereist dat het handelen van de overheid transparant en rechtmatig is. De Belastingdienst neemt bij de toepassing en ontwikkeling van algoritmen de algemene beginselen van behoorlijk bestuur in acht.

In het algoritme worden gegevens gebruikt die zijn verzameld in het kader van verschillende belastingwetten. Zoals de AVG voorschrijft worden er niet meer gegevens gebruikt dan noodzakelijk is.

Menselijke tussenkomst

Bij de werking van het algoritme is geen sprake van menselijke tussenkomst als het gaat om de selectie of een burger wel of niet wordt meegenomen in dit experiment. Het algoritme beoordeelt op basis van vooraf gedefinieerde objectieve selectieregels of een betalingsachterstand wordt meegenomen in de selectie. Hieraan zijn geen rechtsgevolgen verbonden voor de burger.

De selectie leidt uitsluitend tot een vrijblijvend hulpaanbod. Eerst vanuit de Belastingdienst of Dienst Toeslagen en daarna vanuit de gemeente waar de burger woont. Het hulpaanbod wordt door de Belastingdienst en Dienst Toeslagen gedaan door middel van het versturen van een brief en het bellen van de burger. Indien de burger geen gebruik wenst te maken van het hulpaanbod en/of niet wenst dat in dit kader gegevens worden verstrekt aan de gemeente, dan kan de burger dit aangeven.