Experiment Vroegsignalering WGS1

Publicatiedatum 06-02-2026

Op deze pagina vindt u informatie over het algoritme ‘Experiment Vroegsignalering WGS1’. Het algoritme geeft uitvoering aan de ministeriële regeling die voor dit experiment is opgesteld onder de wet gemeentelijke schuldhulpverlening (WGS). In 2025 werken de Belastingdienst en Dienst Toeslagen samen met 10 gemeenten om mensen met een betalingsachterstand eerder in beeld te krijgen en te helpen om te voorkomen dat de betalingsachterstand verder oploopt. Met dit algoritme worden mensen geselecteerd over wie de zorg bestaat dat hun betalingsachterstand zich kan ontwikkelen tot een problematische schuld. Als de Belastingdienst en Dienst Toeslagen deze mensen geen hulp kunnen bieden, dan delen we hun gegevens met de gemeente. 

Situatie, doel en algemene omschrijving 

• Het algoritme voor het Experiment Vroegsignalering WGS1 zorgt voor de selectie van mensen met een betalingsachterstand vanaf een bepaald bedrag na een aanmaning. Zij wonen in 1 van de 10 deelnemende gemeenten. Deze mensen krijgen eerst hulp aangeboden door de Belastingdienst en als dat hulpaanbod geen effect heeft, dan delen we de gegevens van deze mensen met hun gemeente. 
• Dit experiment betreft het delen van informatie (onder voorwaarden) op basis van de Wet gemeentelijke schuldhulpverlening (WGS). Het doel van het experiment is om burgers met (dreigende) problematische schulden te bereiken die eerder niet in beeld waren bij de gemeente. Op die manier wordt een hulpaanbod gedaan om problematische schulden te voorkomen.
• Voor de uitvoering wordt een algoritme gebruikt om de juiste selecties te maken van relevante vorderingen die voldoen aan de criteria. Gemeenten hebben een maximum aantal signalen dat zij kunnen verwerken, daarom vindt een random selectie plaats in de eindfase van het algoritme. 
• Het algoritme selecteert vorderingen die voldoen aan de criteria die in de ministeriële regeling zijn opgesteld. Het gaat om de middelen omzetbelasting, loonheffing en inkomstenbelasting. Het drempelbedrag bij belastingen betreft 600 euro, er is een aanmaning en er is geen betalingsregeling. Burgers die al bekend zijn bij de gemeente vanwege een schuldhulpverleningstraject worden uitgezonderd. De burgers ontvangen eerst een brief en worden telefonisch benaderd met een hulpaanbod. Voor gegevens geleverd worden aan de gemeenten vindt opnieuw een check plaats op de criteria. Vorderingen die niet meer voldoen aan de criteria worden uit de selectie gehaald. Het betreft dan bijvoorbeeld of iemand inmiddels verhuisd is of inmiddels betaald heeft of een betalingsregeling heeft afgesproken, of dat het opt-out formulier ingestuurd is of bij de outbound belactie gemeld is dat men niet wil meedoen.
• Het algoritme betreft de uitvoering van de ministeriële regeling die voor dit experiment is opgesteld onder de Wgs.

Voordelen gebruik algoritme

Dit algoritme is nodig om dit experiment goed uit te kunnen voeren. Zo kunnen we gericht de juiste burgers selecteren. Zonder gebruik van algoritmes (query’s) is dit experiment niet uitvoerbaar.  

Het Experiment Vroegsignalering WGS1 is belangrijk voor burgers en ondernemers (natuurlijke personen) omdat met een tijdig hulpaanbod, dreigende problematische schulden opgelost kunnen worden en schuldhulpverlening voorkomen kan worden. 

Gegevens, gegevensverwerking en controle

De volgende gegevens worden ingevoerd in het algoritme:

Gebruikte gegevens	Bron
Gemeente: om te bepalen of iemand woonachtig is in 1 van de 10 deelnemende gemeenten.	Basisregistratie Personen (BRP)
De hoogte van de betalingsachterstand van het vroegsignaal van belastingen of toeslagen: middel, bedrag en status.	Belastingdienst
Opt-out registratie waarbij iemand heeft doorgegeven niet te willen dat zijn gegevens worden gedeeld met de gemeenten.	Belastingdienst
Beschikbaarheid van een telefoonnummer.	Belastingdienst en Dienst Toeslagen

De eerder genoemde ministeriële regeling is de wettelijke grondslag en wettelijke verplichting tot het delen van de volgende persoonsgegevens:

• a. de naam van de inwoner
• b. het burgerservicenummer van de inwoner
• c. de geboortedatum van de inwoner
• d. contactgegevens bestaande uit het telefoonnummer en het adres van de inwoner
• e.belastingmiddel of toeslagsoort en de hoogte van de betalingsachterstand, belastingmiddel of toeslagsoort.

Wettelijke basis

De gegevens in de vorige paragraaf worden voor het doel van het algoritme verwerkt om de volgende wetten uit te voeren:

Toepasselijke wet en URL

Ministeriële regeling onder de wet gemeentelijke schuldhulpverlening van SZW.  Uit artikel 2.5 van de MR volgt de wettelijke verplichting (artikel 6 lid 1 sub f AVG) voor de Belastingdienst en Dienst Toeslagen om de gegevens te verstrekken. De gemeente ontvangt de gegevens voor de uitvoering van artikel 3 lid 1 sub b van de Wet gemeentelijke schuldhulpverlening.

Type algoritme

Het algoritme bestaat uit selectieregels die inhoudsdeskundigen hebben opgesteld op basis van wet- en regelgeving en expertise

Het algoritme beoordeelt op basis van de selectieregels of de vordering in de selectie wordt meegenomen of niet. Het algoritme is niet zelflerend. Dat betekent dat het algoritme zichzelf niet ontwikkelt tijdens het gebruik ervan.

Controle

Het algoritme is door medewerkers van de Belastingdienst ontwikkeld en wordt ook intern onderhouden. 

De selectieregels worden periodiek beoordeeld en zo nodig bijgesteld om te blijven voldoen aan wet- en regelgeving. 

Privacy en AVG

Het gebruik van de gegevens dient te worden getoetst aan de Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG). Door het toetsen van persoonsgegevens komen eventuele privacyrisico's in beeld en kunnen passende maatregelen genomen worden. 

De AVG schrijft voor dat er niet meer gegevens gebruikt mogen worden dan noodzakelijk is. Dat heet dataminimalisatie. De Belastingdienst onderzoekt regelmatig of de gebruikte gegevens nog nodig zijn en dus gebruikt mogen worden. 

Gebruik bijzondere persoonsgegevens

Er worden geen bijzondere persoonsgegevens gebruikt in het kader van artikel 9 AVG.

Gelijkheid en non-discriminatie

Het algoritme wordt beoordeeld in lijn met toepasselijke non-discriminatiebeginselen voor directe en indirecte discriminatie. Door zo min mogelijk persoonsgegevens te verwerken, wordt het risico op directe discriminatie verkleind. Medewerkers die betrokken zijn bij de ontwikkeling en het beheer van de algoritmen krijgen training over gegevensbescherming en vooroordelen. 

Waarborgen

De Algemene wet bestuursrecht (Awb) vereist dat het handelen van de overheid transparant en rechtmatig is. De Belastingdienst neemt bij de toepassing en ontwikkeling van algoritmen de algemene beginselen van behoorlijk bestuur in acht.

In het algoritme worden gegevens gebruikt die zijn verzameld in het kader van verschillende belastingwetten. Zoals de AVG voorschrijft worden er niet meer gegevens gebruikt dan noodzakelijk is.

Menselijke tussenkomst

Menselijke tussenkomst in de context van de Belastingdienst houdt in dat een bevoegde en deskundige medewerker een wezenlijke rol speelt in de besluitvorming. Bij de werking van het algoritme is er geen sprake van menselijke tussenkomst. Het algoritme neemt de beslissingen. Het doel van het algoritme is het selecteren van burgers die recht hebben op de teruggave van hun bijdrage Zorgverzekeringswet.