Ga direct naar de inhoud
Ga direct naar de filters
Ga direct naar de footer
Handhaving arbeidsrelaties en schijnzelfstandigheid
Ontwikkeling van beleid en handhaving rond arbeidsrelaties (van 2022 tot nu)
Het onderscheid tussen werknemers en zelfstandigen, en de aanpak van schijnzelfstandigheid, staan al lange tijd in de politieke en maatschappelijke belangstelling. De Belastingdienst houdt toezicht op de juiste kwalificatie van arbeidsrelaties voor de loonheffingen.
Een juiste kwalificatie van de arbeidsrelatie is belangrijk voor het correct afdragen van belastingen en premies voor de loonheffingen. Daarnaast is een juiste kwalificatie van de arbeidsrelatie van belang voor het bepalen welke rechten en plichten gelden op het gebied van sociale zekerheid, arbeidsrechtelijke bescherming en pensioen. Op deze pagina leest u meer over dit beleid en hoe dit tot stand is gekomen.
Wat betekent dit voor uw situatie?
Dit is een pagina met achtergrondinformatie over de ontwikkeling van beleid en handhaving rond arbeidsrelaties.
Wilt u weten wat dit voor uw eigen situatie betekent?
Ga dan naar belastingdienst.nl/arbeidsrelaties
Hoe heeft het beleid zich ontwikkeld?
Het beleid rond de handhaving van arbeidsrelaties is inmiddels jaren in ontwikkeling. Nu is het streven om de handhaving op de arbeidsrelaties vanaf 2027 weer volledig onderdeel te maken van het reguliere handhavingsbeleid.
| In 2016 | Tot 1 januari 2025 | In 2025 | In 2026 | Vanaf 2027 |
| Invoering van de wet DBA door het kabinet Rutte-II. | Handhavings-moratorium voor de loonheffingen. | Jaar van de zachte landing. | Gedeeltelijke verlenging van de zachte landing. | Reguliere handhaving van arbeidsrelaties. |
Uitleg handhavingsmoratorium en de zachte landing
Handhavingsmoratorium: periode waarin de Belastingdienst wel controleerde op de juiste beoordeling van arbeidsrelaties, maar in beginsel geen correcties of naheffingsaanslagen in de loonheffingen oplegt.
Zachte landing: overgangsperiode na het opheffen van het handhavingsmoratorium.
Welke documenten vindt u op deze pagina?
- Kamerbrieven geven inzicht in de politieke discussies die de ontwikkeling van de handhavingsplannen en handleidingen beïnvloed hebben.
- De handhavingsplannen geven inzicht in hoe de Belastingdienst handhaaft op arbeidsrelaties voor de loonheffingen. De handhavingsplannen bevatten ook informatie over de ondersteunende maatregelen.
- De handleidingen geven inzicht in de inhoudelijke en controletechnische ondersteuning die aan medewerkers van de Belastingdienst wordt geboden voor de uitvoering van bedrijfsbezoeken en boekenonderzoeken bij opdrachtgevers gericht op de kwalificatie van arbeidsrelaties.
Ontwikkelingen per jaar
Hieronder staat een overzicht van belangrijke ontwikkelingen van het heden tot en met 2022, met links naar relevante documenten.
Tijdlijn 2026: Gedeeltelijke verlenging van de zachte landing
Klik om tijdlijn uit te klappen
26 apr
Toelichting beoordeling arbeidsrelaties (beslis- en afwegingskader)
De Belastingdienst publiceert een geactualiseerde versie van het beslis- en afwegingskader voor de beoordeling van de arbeidsrelatie tussen opdrachtgever en opdrachtnemer. Deze toelichting geeft informatie over de feiten en omstandigheden die een rol kunnen spelen bij deze beoordeling.
9 apr
Kamerbrief kabinetskoers rust en duidelijkheid onder zelfstandigen
Minister Aartsen (Werk en Participatie) informeert de Tweede Kamer over de hoofdlijnen van de zzp-koers van meer rust en duidelijkheid, zowel op de korte als lange termijn.
1 jan
Handleiding bedrijfsbezoeken en boekenonderzoeken – versie 6.0
De Belastingdienst publiceert versie 6.0 van de handleiding over bedrijfsbezoeken en boekenonderzoeken.
Handhavingsplan arbeidsrelaties 2026
Het handhavingsmoratorium is opgeheven, met een gedeeltelijke voortzetting van de zachte landing. Dit houdt onder andere in:
- Bedrijfsbezoek blijft in beginsel het startpunt bij controles;
- Boekenonderzoek is niet langer in beginsel gericht op het meest recente tijdvak;
- Geen verzuimboetes over 2026. Vergrijpboetes zijn wel weer mogelijk, vanaf tijdvak 2026;
- Uitfaseren modelovereenkomsten. Bestaande modelovereenkomsten blijven in beginsel geldig tot en met december 2029.
De inzet van ondersteunende maatregelen wordt voortgezet, waarbij steeds nadrukkelijker wordt gewezen op de verantwoordelijkheid van opdrachtgevers en opdrachtnemers om samen de juiste arbeidskwalificatie toe te passen.
Tijdlijn 2025: Handhaven zonder handhavingsmoratorium
Klik om tijdlijn uit te klappen
31 dec
Handhavingsplan arbeidsrelaties 2026
Het handhavingsplan beschrijft de handhaving in 2026 met de gedeeltelijke verlenging van de zachte landing.
Bekijk het handhavingsplan arbeidsrelaties 2026 op belastingdienst.nl.
19 dec
Kamerbrief gedeeltelijke verlenging zachte landing
Staatssecretaris Heijnen (Fiscaliteit, Belastingdienst en Douane) informeert de Tweede Kamer over hoe het kabinet uitvoering zal geven aan de aangenomen moties over de handhaving op schijnzelfstandigheid. Het kabinet besluit de zachte landing gedeeltelijk te verlengen.
11 dec
Handhavingsplan arbeidsrelaties 2026
De Belastingdienst publiceert een Handhavingsplan arbeidsrelaties 2026 waarin gestopt wordt met de zachte landing. Deze is offline gehaald naar aanleiding van de aangenomen moties in het debat zzp van 18 december 2025.
6 okt
Kamerbrief inzake verlengen van de zachte landing
Staatssecretaris Heijnen (Fiscaliteit, Belastingdienst en Douane) informeert de Tweede Kamer over het niet uitvoeren van de motie over het verlengen van de zachte landing in 2026.
2 okt
Kamerbrief inzake zachte landing
Staatssecretaris Heijnen (Fiscaliteit, Belastingdienst en Douane) informeert de Tweede Kamer over wat de gevolgen zouden zijn van het verlengen van de zachte landing in 2026, onder andere dat de handhaving van schijnzelfstandigheid niet verbetert.
27 mrt
Voortgangsbrief werken met en als zelfstandige(n)
In deze voortgangsbrief gaat het kabinet in op de voortzetting van het wetsvoorstel verduidelijking beoordeling arbeidsrelatie en rechtsvermoeden, de stand van zaken na het opheffen van het handhavingsmoratorium en overige acties die bijdragen aan meer verduidelijking en de positie van zelfstandigen in de polder.
1 jan
Handleiding bedrijfsbezoeken en boekenonderzoeken - versie 5.0
Let op! Deze is per 1 januari 2026 vervangen door versie 6.0.
De handleidingen over bedrijfsbezoeken en bezoekenonderzoeken worden vanaf 1 januari 2025 actief openbaar gemaakt, vanwege de maatschappelijke behoefte aan informatie over de wijze waarop de Belastingdienst de kwalificatie van arbeidsrelaties beoordeelt.
Handhavingsplan arbeidsrelaties 2025
Het handhavingsmoratorium wordt opgeheven.
- Correctieverplichtingen en naheffingsaanslagen weer mogelijk, in beginsel niet verder terug dan 1 januari 2025;
- Instrument 'de aanwijzing' vervalt.
De opheffing gaat gepaard met een zachte landing.
- In beginsel eerst een bedrijfsbezoek bij controles, in beginsel richten op meest recente tijdvak bij boekenonderzoek, en geen verzuim- én vergrijpboetes;
- Uitfaseren modelovereenkomsten. Bestaande modelovereenkomsten blijven in beginsel geldig tot en met december 2029.
De inzet van ondersteunende maatregelen wordt verder uitgebreid.
- Nieuwe communicatie- en hulpmiddelen op de website;
- Delen van praktijkvoorbeelden;
- Verduidelijken vereisten en stroomlijnen proces verzoek tot vooroverleg;
- Versterken van samenwerking met fiscaal dienstverleners;
- Continuering samenwerking met de markt.
Tijdlijn 2024: Voorbereidingen opheffen handhavingsmoratorium
Klik om tijdlijn uit te klappen
18 dec
Handhavingsplan arbeidsrelaties 2025
Staatssecretaris Van Oostenbruggen (Fiscaliteit, Belastingdienst en Douane) informeert de Tweede Kamer over de publicatie van het Handhavingsplan arbeidsrelaties 2025. Het Handhavingsplan arbeidsrelaties 2025 gaat in op de gevolgen van het opheffen van het handhavingsmoratorium en hoe de Belastingdienst in 2025 handhaaft op de kwalificatie van arbeidsrelaties voor de loonheffingen met een zachte landing.
8 nov
Kamerbrief invulling moties en toezeggingen naar aanleiding van commissiedebat zzp
Minister Van Hijum (Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid) informeert de Tweede Kamer over de invulling van de moties en toezeggingen zoals vastgelegd tijdens het commissiedebat zzp (12 september 2024) en het daaropvolgende tweeminutendebat (25 september 2024).
1 nov
Toelichting beoordeling arbeidsrelaties (beslis- en afwegingskader)
Let op! Deze is per 26 april 2026 geactualiseerd.
De Belastingdienst publiceert een beslis- en afwegingskader voor de beoordeling van arbeidsrelaties tussen opdrachtgever en opdrachtnemer. Deze introduceert 9 criteria die hier duidelijkheid over kunnen bieden, voortkomend uit het zogenoemde Deliveroo-arrest.
6 sep
Kamerbrief opheffen handhavingsmoratorium
Het kabinet informeert de Tweede Kamer over hun zienswijze op de opheffing van het handhavingsmoratorium per 1 januari 2025. Het Kabinet besluit dat het beoordelen van modelovereenkomsten door de Belastingdienst wordt beëindigd. Alle lopende goedgekeurde modelovereenkomsten worden in beginsel geëerbiedigd tot eind 2029.
28 feb
Handhavingsplan arbeidsrelaties 2024
Het Handhavingsplan arbeidsrelaties 2024 beschrijft wat de Belastingdienst in 2024 doet om de opheffing van het handhavingsmoratorium voor te bereiden. Gelijktijdig worden de perspectiefnota arbeidsrelaties gepubliceerd en de memo richtlijnen doorwerking inkomensheffing en omzetbelasting (IH en OB) 2024 gepubliceerd.
Handhavingsplan arbeidsrelaties 2024
Handhavingsmoratorium van kracht.
- Correctie (correctieverplichtingen, naheffingen, eventueel boetes) alleen bij kwaadwillendheid of bij het niet, of onvoldoende, opvolgen van aanwijzingen die na 1 september 2019 zijn gegeven.
De opheffing van het handhavingsmoratorium wordt voorbereid.
- Uitsluitsel geven over de toekomst van modelovereenkomsten;
- De samenwerking met de markt krijgt verder vorm;
- Publiceren van de richtlijnen doorwerking inkomensheffing en omzetbelasting (IH en OB);
- Publiceren van toelichting op de beoordeling arbeidsrelaties (beslis- en afwegingskader).
Tijdlijn 2023: Versterken en verstevigen handhaving
Klik om tijdlijn uit te klappen
14 aug
Modelovereenkomst gebaseerd op vrije vervanging
De Belastingdienst trekt n.a.v. het Deliveroo-arrest van de Hoge Raad alle goedkeuringen van modelovereenkomsten gebaseerd op vrije vervanging in per 1 januari 2024. Opdrachtgevers en opdrachtnemers krijgen tot 1 januari 2024 de tijd om hun arbeidsrelatie anders in te richten als dat nodig blijkt. Vanaf 1 januari 2024 geven de overeenkomsten gebaseerd op vrije vervanging geen zekerheid meer over de arbeidsrelatie tussen opdrachtgever en opdrachtnemer.
24 mrt
Handhavingsplan arbeidsrelaties 2023
Het Handhavingsplan arbeidsrelaties 2023 beschrijft de visie van de Belastingdienst op het versterken en verbeteren van de handhaving rond arbeidsrelaties in 2023. Het plan is een uitwerking van de uitgangspunten en voornemens uit de Voortgangsbrief werken met en als zelfstandige(n) van 16 december 2022 van het kabinet.
Bekijk het handhavingsplan arbeidsrelaties 2024 op belastingdienst.nl.
Handhavingsplan arbeidsrelaties 2023
Handhavingsmoratorium van kracht.
- Correctie (correctieverplichtingen, naheffingen, eventueel boetes) alleen bij kwaadwillendheid of bij het niet, of onvoldoende, opvolgen van aanwijzingen die na 1 september 2019 zijn gegeven.
De opheffing van het handhavingsmoratorium wordt voorbereid.
- Samenwerking met marktpartijen opzetten om een werkbare situatie te creëren;
- Inzetten van communicatie;
- Verkennen hoe in de toekomst wordt omgegaan met modelovereenkomsten;
- Ontwikkelen richtlijnen doorwerking inkomensheffing en omzetbelasting (IH en OB).
Tijdlijn 2022: Kabinetsreactie op ARK en ADR-rapporten
Klik om tijdlijn uit te klappen
16 dec
Voortgangsbrief werken met en als zelfstandige
In deze brief informeert het kabinet de Kamer over de voortgang van maatregelen op het gebied van werken met zelfstandigen en werken als zelfstandige.
Het kabinet zet in op 3 lijnen:
- een gelijker speelveld tussen contractvormen (lijn 1).
- meer duidelijkheid over de vraag wanneer gewerkt wordt als werknemer dan wel als zelfstandige (lijn 2).
- verbetering van handhaving op schijnzelfstandigheid (lijn 3).
Daarbij geldt: de voortgang op de ene lijn kan niet wachten op de andere; elk van de 3 is urgent om stappen op te zetten.
24 jun
Kabinetsreactie op ARK- en ADR-rapporten over de handhaving op schijnzelfstandigheid
Het kabinet reageert in deze brief op rapporten van de Algemene Rekenkamer (ARK) en de Auditdienst Rijk (ADR) over de handhaving op het gebied van schijnzelfstandigheid door de Belastingdienst.
Dit vormt het startpunt voor een reeks maatregelen om de structureel aan te pakken. Het kabinet kiest ervoor om maatregelen te nemen langs drie lijnen om (de regels rondom) het werken met en als zelfstandige(n) meer toekomstbestendig te krijgen.
Invoering Wet DBA en instelling handhavingsmoratorium
Een half jaar na de invoering van de Wet DBA (Deregulering Beoordeling Arbeidsrelaties) op 1 mei 2016 is vanwege maatschappelijke onrust het handhavingsmoratorium ingesteld.
Het maken van een onderscheid tussen werknemers en zelfstandigen is complex voor zowel zelfstandigen, bedrijven als de Belastingdienst zelf. Ook de regering en het parlement worstelden al langer met dit onderscheid. Het handhavingsmoratorium zou aanvankelijk ruim een jaar duren, maar werd herhaaldelijk verlengd. In de periode 2016-2021 hebben zowel de politiek als de Belastingdienst gezocht naar oplossingen voor de problemen in de uitvoeringspraktijk.
In 2022 publiceerden de Algemene Rekenkamer en de Auditdienst Rijk rapporten die de knelpunten in de handhaving in kaart brachten. Deze rapporten vormden een aanleiding voor het kabinet om de handhaving te verbeteren. Om die reden markeert 2022 het startpunt van deze tijdlijn.
Persvraag?
Bent u journalist en heeft u een vraag over schijnzelfstandigheid of de handhaving daarvan? Neem dan contact op met onze persvoorlichters via e-mail pers@belastingdienst.nl.