Ga direct naar de inhoud
Ga direct naar de filters
Ga direct naar de footer
De voorlopige aanslag in andere tijden
Publicatiedatum 22-01-2026, 9:40
Een rondrijdende postkar, de geur van inkt en papier en asbakken op elk bureau. Zo zag het kantoor eruit waar Gerrit Boonzaaijer in de jaren 70 en 80 bij de Belastingdienst werkte. Als behandelaar verwerkte hij in het ‘papieren tijdperk’ onder andere de voorlopige aanslag. Hoe ging dat precies en wat is Gerrit bijgebleven?
"Ik had net mijn dienstplicht afgerond toen ik bij de Belastingdienst begon, als behandelaar inkomstenbelasting. Ik werkte aan van alles: bezwaarschriften, aangiftes en dus ook de voorlopige aanslag. Vroeger verstuurden we die alleen als iemand die zelf aanvroeg. Nu doen we dat soms automatisch als we verwachten dat iemand moet betalen of terugkrijgt. Zo voorkomen we financiële verrassingen. Dat geeft mensen meer zekerheid en spreidt de kosten.
Mijn werkdag begon niet met een computer opstarten of e-mails lezen. Eerst kwam de postkar langs met zakken vol poststukken. Die sorteerden we voordat we ermee aan de slag gingen: een stapel bezwaren, een stapel verzoeken, een stapel voorlopige aanslagen, enzovoort.
Daarna verdeelden we de poststukken en begon het echte werk. Niet digitaal, maar met enorme dossierkasten en ponskaarten. Je moest eerst het papieren dossier opzoeken van de persoon wiens voorlopige aanslag je controleerde. Geen digitale zoekmachine dus, maar gewoon handmatig zoeken in de kast bij de J van meneer Jansen, bijvoorbeeld.
“Als je het dossier eenmaal had, kon je gaan rekenen. Met rekenmachines, ponskaarten en het dossier bepaalde je of iemand moest betalen of terugkreeg. Een tweede collega controleerde daarna jouw berekening. Klopte het? Dan kon je alle administratie verwerken en alles netjes vastleggen in het dossier.
Wat ik me nog goed herinner, is dat overal stempels op moesten. Elk bureau had een handstempel. Elke medewerker, elk team en elke afdeling had zijn eigen stempel. Daarmee lieten we zien dat een document betaald, verwerkt of officieel was.
Aan het einde van de dag haalde de postkar alle verwerkte stukken en nieuwe brieven weer op. Hele vrachtwagens vol postzakken gingen richting Apeldoorn voor verdere verwerking. De volgende dag begon het hele proces gewoon weer opnieuw, maar dan met een nieuwe stapel post.
Wat is de voorlopige aanslag inkomstenbelasting?
Met de voorlopige aanslag inkomstenbelasting over 2026 schat je alvast in hoeveel belasting je over dat jaar moet betalen, of hoeveel geld je terugkrijgt. De voorlopige aanslag is een soort voorschot: je betaalt of ontvangt in het jaar dat je de inkomsten hebt. Als je moet betalen, kun je ervoor kiezen om dit in maximaal 11 termijnen te doen in 2026. In plaats van in één keer na het doen van de aangifte inkomstenbelasting over 2026. Als je geld terugkrijgt, kan je dit in maandelijkse termijnen ontvangen in 2026. Zo kan je je maandelijkse lasten verlagen.
Om verrassingen te voorkomen, is het goed je voorlopige aanslag aan te passen naar je nieuwe situatie. Zo weet je beter waar je aan toe bent
De eerste computers eind jaren 80 maakten het werk niet meteen makkelijker. De dossierkasten bleven, maar werden langzaam vervangen door digitale opslag op servers in het belastingdienstkantoor in Apeldoorn. De postzakken bleven ook, maar we sloegen ons werk op grote 8‑inch floppy disks op.
Aan het einde van de dag gingen die in de kluis en nam een collega ze mee naar Apeldoorn. Internet zoals we dat nu kennen, bestond toen nog niet.
Als ik terugkijk op mijn tijd bij de Belastingdienst, verbaas ik me soms over hoe anders het werk er toen uitzag. Eén ding is echter hetzelfde gebleven: de voorlopige aanslag helpt mensen. Vroeger deden we alles met de hand; nu gaat bijna alles digitaal. Maar het doel blijft gelijk: mensen zekerheid bieden en voorkomen dat ze voor verrassingen komen te staan. De wereld verandert, systemen veranderen, maar deze behoefte blijft. Ik denk zelfs dat de voorlopige aanslag in de toekomst nog belangrijker wordt. Mensen willen steeds meer duidelijkheid en grip op hun geldzaken, en de voorlopige aanslag past daar goed bij."
Vragen over dit artikel?
Bent u journalist? En heeft u vragen na het lezen van dit artikel? Neem dan contact op met een van de persvoorlichters van de Belastingdienst. Bent u niet van de media, maar wilt u wel contact met ons? Ga dan naar contact op maat.