Ga direct naar de inhoud
Belastingdienst, onderdeel van de Rijksoverheid - Naar de homepagina

Factsheet ICT op orde

Belastingdienst medewerker is aan het werk in data-center

Dagelijks zijn mensen te vinden op internet, shoppen zij online en gebruiken apps op hun mobiele apparaten. Zij communiceren digitaal met elkaar en met bedrijven. De Belastingdienst was er vroeg bij met automatisering, maar nu zijn onze oudere ICT-programma’s niet altijd meer van deze tijd. Hierdoor wordt het steeds lastiger om bijvoorbeeld burgers actuele informatie te geven op elk moment van de dag wanneer zij dat willen.

De Belastingdienst wil communiceren met de burger op manieren zoals de burger dat graag wil. Denk daarbij aan portalen, apps en andere eigentijdse manieren.

Slimme en actuele ICT

Zo zet de Belastingdienst nu de gegevens apart die door meerdere systemen gebruikt worden zoals de gegevens voor de inkomensbelasting en invorderingsinformatie. Ook de persoonlijke gegevens worden nu verzameld op één enkele locatie. Hierdoor hebben we op één plek de juiste gegevens staan. Het grote voordeel daarvan is dat we deze gegevens op één plek kunnen bijhouden in plaats van op tientallen verschillende plekken. Dit is minder bewerkelijk en verkleint de kans op fouten. Als burgers wijzigingen doorgeven, kunnen we het in één keer goed doen. Een recent voorbeeld van dergelijke ICT is het internetportaal ‘Mijn Belastingdienst Zakelijk'. Dit ondernemersportaal start met de aangifte omzetbelasting. Later volgen andere middelen. Met het portaal is het voor ondernemers sneller en makkelijker om aangifte te doen.

Vervangen van oude ICT en vernieuwing

Daarnaast ruimt de Belastingdienst op: programma’s die aan het eind zijn van hun ‘technische’ leven, die vervangen zijn door andere programma’s of die de Belastingdienst nauwelijks gebruikt. Een intensieve en precieze opgave waarmee we bereiken dat niet al onze aandacht, geld en capaciteit naar het beheer en onderhoud van die systemen hoeft te gaan. Als we niet meer honderden verouderde applicaties in de lucht hoeven te houden, spelen we capaciteit vrij voor vernieuwing. Dit klinkt simpel, maar is in werkelijkheid een meerjarenplan. De Belastingdienst beschikt over circa 400 applicaties die in veel gevallen afhankelijkheden hebben met elkaar. De komende jaren worden verschillende applicaties weggedaan, gehouden of vernieuwd. De aanpak om de ICT verder op orde te krijgen is dus divers. Duidelijk is dat met deze aanpak de ICT van de Belastingdienst de toekomst op een robuuste manier aan kan. Onderstaande vragen en antwoorden geven u meer informatie over het waarom en hoe de Belastingdienst zijn ICT op orde brengt, zodat we een eigentijdse manier van interactie mogelijk maken.

Hoe is het huidige ICT-landschap van de Belastingdienst ontstaan?

De Belastingdienst heeft een lange geschiedenis in de automatisering. In 1949 verstuurde de inspectie Almelo al de eerste aanslagbiljetten die met de machines van de ponskaartencentrale waren gemaakt. Vanaf toen gingen steeds grotere machines, steeds meer werk doen. Na de mechanisering – die de spierkracht verving – kwam de automatisering: apparaten die konden rekenen. Vanaf 1963 was het Rekencentrum Rijksbelastingdienst (zoals de ponskaartencentrale inmiddels heette) gevestigd in Apeldoorn.

Als je voorop loopt in computergebruik, moet je veel zelf ontdekken. De verschillende programma’s worden in de eerste jaren van automatisering dan ook zelf gemaakt. Door de komst van databasesystemen in de jaren 60 werd het mogelijk om programma’s hun eigen gegevens mee te geven, zoals naam, adres en woonplaats. Ook konden programma’s bij elkaar worden gebracht in grotere systemen, die weer aan elkaar werden gekoppeld voor gegevensuitwisseling en er volgde nog een koppeling als er nog meer informatie uit gehaald moest worden. De Belastingdienst gebruikt enkele van die systemen nog altijd.

Waarom moet de Belastingdienst zijn ICT op orde brengen?

De Belastingdienst gebruikt nog altijd enkele systemen die voortvloeien uit de databasesystemen uit de jaren 60. Deze systemen sluiten niet aan bij de huidige eisen van de moderne samenleving. Burgers en bedrijven willen actuele informatie op ieder moment van de dag via een device (tablet, smartphone, laptop) naar keuze. En daar zit de uitdaging van vandaag de dag in.

De Algemene Rekenkamer constateerde in 2015 een ernstige onvolkomenheid bij de Belastingdienst als het gaat om die verouderde ICT-systemen (legacy). Wat is daar tot nu toe aan gedaan?

De Algemene Rekenkamer controleert of het Rijk geld uitgeeft en beleid uitvoert zoals het de bedoeling was.

Zo ook bij de legacy-problematiek IT Belastingdienst. Hierover constateerde de Algemene Rekenkamer in 2015 dat er goede stappen zijn gezet in het centraliseren van de sturing en beheersing, maar dat dit traject toen nog niet was afgerond. Daarom handhaafde de Rekenkamer voor legacy haar kwalificatie ‘ernstige onvolkomenheid’. In 2016 is deze onvolkomenheid volgens de Rekenkamer met succes aangepakt. Alle kennis over de systemen is nu samengebracht in één database en er is een integrale planning gekomen voor modernisering van de systemen.

De Rekenkamer stelt dat er hierdoor sprake is van een ‘beter beheersbare situatie’. Dit draagt bij aan het veranderprogramma Investeringsagenda voor een Belastingdienst die moderner, slimmer en efficiënter werkt, terwijl de winkel open blijft.

De Algemene Rekenkamer concludeert dat het verstandig is dit veranderprogramma uit te voeren gelijktijdig met de modernisering van de soms sterk verouderde ICT.

Als de ICT-systemen deels verouderd zijn, hoe staat het er dan voor met de veiligheid?

De veiligheid is niet in het geding, omdat de term ‘verouderde systemen’ slaat op de manier van verwerking van de gegevens. Het gaat om de backoffice, de transactieverwerking. De manier waarop de transactie wordt verwerkt, is verouderd. De continuïteit is geborgd, wat de Algemene Rekenkamer in haar rapport bevestigt.

Het beheer en onderhoud werd en wordt gedaan met moderne (hulp)middelen, waardoor continuïteit en veiligheid geborgd zijn. Het motto van de Belastingdienst bij ICT-systemen is en blijft altijd: eerst de continuïteit en beveiliging van de gegevens borgen en dan pas de noodzakelijke hervormingen doorvoeren.

De beveiliging van onze systemen is juist hypermodern en wordt ook elk jaar geëvalueerd en bijgewerkt. Dit gebeurt aan de hand van de dreigingen en kwetsbaarheden die het Nationaal Bureau voor Verbindingsbeveiliging samenstelt. Samen met de uitkomst van de privacy-impact assessments, worden adequate maatregelen geïmplementeerd. Daarbij wordt geen onderscheid gemaakt tussen oude en nieuwe systemen.

Verder heeft de Belastingdienst een zeer modern eigen security operations center dat continu de infrastructuur monitort en veiligheidsrisico’s afwendt.

Deel deze pagina