Direct naar inhoud
Naar de homepage

Hoe vernieuwen we?

Straatbeeld den haag

De Belastingdienst past zijn dienstverlening en toezicht aan aan de eisen van deze tijd. Op deze pagina leest u hoe de Belastingdienst vernieuwt.

De opgave

De Belastingdienst heeft als missie dat hij bij wil dragen aan een financieel gezond Nederland. Dat doet de dienst door eerlijk en zorgvuldig belastingen te heffen en te innen en toeslagen uit te keren. Daarnaast draagt de Belastingdienst bij aan een financieel gezonde, veilige en concurrerende Europese Unie.

Om deze missie waar te maken moet de Belastingdienst zijn dienstverlening en toezicht aanpassen aan de eisen van deze tijd. Burgers en bedrijven vragen terecht een hoog dienstverleningsniveau en snel duidelijkheid over hun situatie. Daarbij dienen toezicht en opsporing gericht te zijn op die burgers en bedrijven die zich pogen te onttrekken aan hun wettelijke verplichting; voor goedwillende burgers en bedrijven wil de Belastingdienst het nakomen van verplichtingen zo makkelijk mogelijk maken.

Eigentijdse dienstverlening en handhaving vereisen een vergaande digitalisering van processen. De interactie met burgers en bedrijven moet digitaal en van hoogwaardig niveau zijn, met ondersteuning voor groepen die minder digitaal vaardig zijn. Sommige processen bij de Belastingdienst hebben dit hoge ontwikkelingsniveau al bereikt. De jaarlijkse inkomstenbelasting met een door de Belastingdienst vooringevulde aangifte is daarvan een goed voorbeeld. Maar ook Toeslagen en de Douane kennen een hoog niveau van geïntegreerde digitale dienstverlening. Andere processen hebben dat niveau nog niet.

De Belastingdienst staat voor de grote opgave al zijn werkprocessen maximaal digitaal en geïntegreerd uit te voeren. Dat is niet alleen nodig om een goed eigentijds dienstverleningsniveau te bieden voor burgers en bedrijven. Dat is ook nodig om – binnen de financiële kaders – uitvoering te geven aan de taken van de Belastingdienst en de continuïteit van processen te waarborgen.

Vernieuwingsprogramma

Om in deze opgave succesvol te zijn voert de Belastingdienst een meerjarig vernieuwingsprogramma uit. De inhoudelijke basis van het programma wordt gevormd door de zogenoemde Investeringsagenda uit 2015. Doel van de agenda is de interactie en de handhaving richting burgers en bedrijven te verbeteren, met behulp van data-analyse, moderne ICT en verbeterde sturingsinformatie.

In januari 2017 is in een brief aan de Tweede Kamer gemeld dat de beoogde doelstellingen van de Investeringsagenda niet in het eerder voorziene tempo gehaald zouden gaan worden wanneer door zou worden gegaan op de oude weg. Daarom is de Investeringsagenda herijkt. Inzet is te komen tot een robuuste en realistische agenda die op groot draagvlak van de medewerkers kan rekenen. De focus van de herijking van de Investeringsagenda ligt op zes primaire processen (inkomensheffingen, omzetbelasting, automiddelen, boekenonderzoeken, bezwaar en inning). Op 19 september 2017 heeft de staatssecretaris de Tweede Kamer in een brief geïnformeerd over de resultaten hiervan.

In april 2018 heeft staatssecretaris Menno Snel een brief naar de Tweede Kamer gestuurd. Daarin geeft hij aan dat hij beheerst verder wil gaan met de vernieuwing. Voorop staat dat iedereen zijn belastingen kan blijven betalen en zijn toeslagen ontvangen. De aanpak van de veranderingen is erop gericht gefaseerd en beheerst voortgang te boeken op een overzichtelijk aantal projecten. Door te veel tegelijk te willen doen kunnen de resultaten juist achterblijven. Door zo te vernieuwen ontstaat wellicht vertraging op individuele projecten maar kunnen volgens de staatssecretaris de doelstellingen op langere termijn worden behaald.

Beheerst vernieuwen

Binnen de vernieuwing worden vier ontwikkelsporen onderscheiden. Naast de primaire processen zijn dat de sturing, de ICT en het personeel.

  1. Vernieuwing van de sturing
    De organisatie wordt aangepast om de veranderopgave waarvoor de Belastingdienst staat effectief aan te kunnen sturen. In lijn met de aanbevelingen van de Commissie onderzoek Belastingdienst van januari 2017 is de topstructuur aangepast. In de nieuwe topstructuur is een duidelijke scheiding gemaakt tussen kaderstelling, uitvoering en control. Rollen, taken en verantwoordelijkheden zijn vastgelegd voor de organisatie.De verbetering van de sturing is ook gericht op het verbeteren van de stuur- en managementinformatie. Door grotere beschikbaarheid van data kunnen in de uitvoering beter onderbouwde keuzes worden gemaakt. Effecten kunnen beter worden gemeten en verantwoord. Daarnaast wordt geïnvesteerd in leiderschap en samenwerking om van de vernieuwingsopgave een succes te maken.
  2. Vernieuwing ICT
    De Belastingdienst heeft te maken met complexe en verouderde ICT-systemen die het hart van de primaire processen raken. De Belastingdienst gebruikt bijna 900 toepassingen (applicaties). Al deze applicaties worden beheerd en onderhouden door de ICT-organisatie. Hiervan zijn een kleine 400 applicaties ontwikkeld of aangeschaft door de interne (centrale) ICT-organisatie. Rond 500 applicaties, veelal kleinere en gemaakt om een specifieke taak te ondersteunen, zijn lokaal ontwikkeld binnen de Belastingdienst. De Belastingdienst ervaart de grootste problemen in de domeinen auto, loonheffing, inning, omzetbelasting en beroep, bezwaar en klachten. Van de bovengenoemde 500 applicaties zijn er de afgelopen jaren circa 120 robuust gemaakt, vooral bij inning.De Belastingdienst wil zijn systemen moderniseren om te komen tot een toekomstvast en flexibel IV-landschap. Het programma om de technische achterstanden, de zogenaamde technische schuld, inzichtelijk te maken en weg te werken wordt de komende jaren voortgezet. Het doel is om de technische schuld te verkleinen, applicaties robuust en de voortgang transparant te maken.

    Professioneel overzicht, inzicht en beheer van het totale pakket aan ICT-projecten (portfoliomanagement) en een stroomlijning van de financiering maken ook deel uit van de aanpak.

    Zie voor de ICT-ontwikkeling ook het factsheet in het thema ICT op orde.

  3. Vernieuwing personeel
    De Belastingdienst werft momenteel volop. Daarvoor zijn twee belangrijke redenen: het garanderen van de continuïteit en het realiseren van vernieuwing.

    Onderdeel van de Investeringsagenda was een beoogde uitstroom, mogelijk gemaakt door een met de vakbonden overeengekomen vertrekregeling. Door automatisering, efficiencyverhoging en concentratie van werkzaamheden verdwijnen de komende jaren vooral administratieve functies. Sinds 2016 hebben ongeveer 2.800 medewerkers als gevolg van de vertrekregeling de Belastingdienst verlaten. In de periode tot en met 2020 zullen nog eens ongeveer 2.700 medewerkers vertrekken vanwege deze regeling. Dat zijn niet alleen meer mensen dan was beoogd, maar een deel van hen vervult functies die in de nieuwe organisatie blijven bestaan. Daardoor kan een situatie ontstaan waarbij de gewenste procesverbeteringen nog niet zijn doorgevoerd en de oude (arbeidsintensieve) werkwijze nog bestaat, terwijl medewerkers er niet meer zijn. Een deel van de werving is er daarom op gericht kritieke functies weer snel te vervullen zodat de continuïteit kan worden gegarandeerd.Bij de start van de Investeringsagenda is bovendien geld beschikbaar gesteld om de komende jaren circa 1.500 medewerkers in te laten stromen om de vernieuwing mogelijk te maken. Het gaat vooral om functies in de dienstverlening, het toezicht, data-analyse en ICT.

Zie ook