Direct naar inhoud
Naar de homepage

Cursus maakt notarissen bewust van fraude

22 november 2018 13:24

Hoe herken je als notaris pogingen tot fraude met rechtspersonen, zoals vennootschappen en stichtingen? En hoe voorkom je dat je daaraan onbewust meewerkt? De Belastingdienst, het Bureau Financieel Toezicht (BFT) en de Koninklijke Notariële Beroepsorganisatie (KNB) delen daarover samen kennis en tips in een cursus voor het notariaat. Het doel: notarissen bewust maken van fraude en hun rol in het voorkomen daarvan.

In de cursus tonen Joost Marée (expert fraudepreventie Belastingdienst) en toezichthouder Marietta Drenth (Bureau Financieel Toezicht) aan de hand van actuele fraudezaken hoe fraudeurs te werk gaan. Deelnemers leren signalen van mogelijke fraude herkennen en krijgen tips om die te voorkomen. Inmiddels hebben zo’n 200 notarissen de cursus gevolgd op verschillende plekken in het land. In deze video vertellen deelnemers uit Den Haag en omgeving hoe zij de cursus ervaren.

Fraude met rechtspersonen en de rol van de notaris

Fraude met rechtspersonen vindt op allerlei manieren plaats. Een voorbeeld hiervan is bijvoorbeeld een verkoop van een BV bij een notaris aan een zogeheten “katvanger” direct nadat de vorige aandeelhouder de BV heeft leeggehaald. Er rest dan een lege BV met alleen maar schulden. Bij de katvanger valt niets te halen en de crediteuren waaronder de Belastingdienst blijven met lege handen over. De BV gaat failliet of wordt ontbonden. Dit is een veelvoorkomend fraudepatroon.

De notaris is poortwachter

Joost Marée: ‘Het vergroten van het fraudebewustzijn is belangrijk omdat de notaris een maatschappelijke verantwoordelijkheid heeft. Hij is “poortwachter”, want hij heeft bij oprichtingen en aandelenoverdrachten van rechtspersonen exclusieve wettelijke bevoegdheden. Van de notaris mag worden verwacht dat hij alert en integer is. Als hij fraude vermoedt, dan moet hij weigeren om zijn diensten te verlenen of stoppen met die dienstverlening.’ ‘We zien dat fraudeurs voortdurend zoeken naar notarissen die zij kunnen gebruiken om misbruik te maken van rechtspersonen’, vervolgt Marée. ‘Soms werken notarissen onbewust mee. Gelukkig zien we dat fraudeplegers steeds meer moeite hebben om notarissen te vinden. Maar er is maar één notaris voor nodig, en dan zijn de gevolgen groot.’

430 miljoen euro schade door fraude

De gevolgen van fraude zijn groot. De Belastingdienst is 430 miljoen euro aan belastinginkomsten misgelopen door fraude met 6.700 rechtspersonen. Dat is een paar jaar geleden gebleken uit onderzoek. ‘Bij ongeveer 70 procent van al deze transacties waren maar 3 notarissen betrokken’, zegt Marée. ‘Dit is alleen de schade die de Belastingdienst lijdt. Maar ook andere publieke en private partijen lijden schade.’ ‘In de bestrijding van fraude werkt de Belastingdienst steeds meer samen met BFT, KNB, Openbaar Ministerie en FIOD. Door onze aanpak is een aantal notarissen strafrechtelijk vervolgd. Ook heeft de Belastingdienst behoorlijk wat meldingen gedaan bij BFT. Die leidden vaak tot tuchtrechtelijke maatregelen tegen notarissen.’

Cursus helpt notaris bij vervullen poortwachtersrol

De Belastingdienst en BFT houden de cursus fraudepreventie op uitnodiging van de KNB. ‘Om zijn maatschappelijke rol te vervullen moet de notaris soms voorkomen dat bepaalde mensen toegang krijgen tot het rechtsverkeer’, zegt Jacco Sjerps, die als fraudepreventie-expert van KNB betrokken is bij het initiatief. ‘De inzichten uit deze cursus stellen het notariaat in staat om zijn poortwachtersrol nog beter te vervullen.’ ‘Uit reacties van deelnemers merken we dat de cursus voorziet in een behoefte. Daarom voeren we gesprekken met de Belastingdienst en BFT. We kijken naar mogelijkheden om meer notarissen en kandidaat-notarissen hier kennis van te laten nemen.’

Fraudebestrijding onderdeel handhaving Belastingdienst

Fraudebestrijding is onderdeel van de handhaving van de Belastingdienst. Het voorkomen van fraude krijgt steeds meer aandacht. Hierbij worden bestaande én nieuwe middelen ingezet, zoals data-analyse. Omdat fraude met rechtspersonen op allerlei manieren gebeurt, onderzoekt de Belastingdienst fraude sinds enige jaren in een landelijk expertisecentrum. Onder meer om inzicht te krijgen in fraude en misbruik van rechtspersonen. Op basis van analyses wordt bepaald hoe fraudeurs te werk gaan en hoe de fraude heeft kunnen plaatsvinden. Ook de aard en omvang van de fraude worden vastgesteld. Vervolgens wordt bepaald hoe de fraude in de toekomst kan worden voorkomen. Door analyse van fraudezaken zijn de Belastingdienst en partners als het BFT steeds beter in staat om patronen achter de fraude te herkennen, waardoor die beter kan worden gesignaleerd.